W skrócie
- Kreatyna jest jednym z najlepiej przebadanych suplementów w sporcie.
- W połączeniu z treningiem zwiększa siłę i wydolność przy krótkich, intensywnych wysiłkach oraz sprzyja przyrostowi beztłuszczowej masy ciała.
- U osób starszych trenujących siłowo kreatyna dawała dodatkowe korzyści w zakresie masy mięśniowej i siły.
- U zdrowych osób w zalecanych dawkach jest uznawana za bezpieczną; nie ma dowodów, że uszkadza nerki u osób zdrowych.
- Typowa dawka to 3–5 g na dobę; początkowy niewielki wzrost masy ciała wynika głównie z wody w mięśniach.
Kreatyna to związek naturalnie występujący w mięśniach, który bierze udział w odtwarzaniu energii podczas krótkich, intensywnych wysiłków. Jej źródłem w diecie jest głównie mięso i ryby. Wokół suplementacji narosło wiele mitów – od „sterydu” po „niszczenie nerek”.
Siła i wydolność
Co pokazują badania i wytyczne
Stanowisko International Society of Sports Nutrition z 2017 roku określa kreatynę jako najskuteczniejszy dostępny suplement zwiększający zdolność do wysiłku o wysokiej intensywności i przyrost beztłuszczowej masy ciała w trakcie treningu. [1]
Metaanalizy badań z randomizacją wykazały, że suplementacja kreatyny w połączeniu z treningiem zwiększa siłę mięśni zarówno kończyn dolnych, jak i górnych. [2, 3]
Osoby starsze
Co pokazują badania i wytyczne
W metaanalizie badań u osób starszych wykonujących trening oporowy dodanie kreatyny wiązało się z większym przyrostem beztłuszczowej masy ciała oraz siły mięśni górnej i dolnej części ciała niż sam trening. [4]
Bezpieczeństwo i mity
Co pokazują badania i wytyczne
Przegląd „Common questions and misconceptions” z 2021 roku podsumowuje, że u zdrowych osób kreatyna w zalecanych dawkach nie uszkadza nerek, nie jest sterydem anabolicznym, a dowody na związek z wypadaniem włosów są bardzo słabe. Wzrost masy ciała na początku suplementacji wynika głównie z retencji wody w mięśniach. [5]
Typowy schemat to 3–5 g na dobę; opcjonalnie stosuje się krótką fazę nasycenia (ok. 0,3 g/kg mc./dobę przez 5–7 dni). [1]
Moje podejście
Kreatyna to jeden z niewielu suplementów, które czasem polecam osobom trenującym siłowo lub interwałowo, także starszym, którym zależy na utrzymaniu mięśni – również podczas leczenia otyłości.
Przed włączeniem pytam o choroby nerek, przyjmowane leki i cele treningowe. U osób z chorobą nerek decyzję podejmuję ostrożnie i indywidualnie. Sportowcom startującym w zawodach zwracam uwagę na produkty przebadane pod kątem zanieczyszczeń.
Ograniczenia danych
- Wiele badań prowadzono na młodych, wytrenowanych mężczyznach.
- Odpowiedź na kreatynę jest różna – u części osób efekt jest niewielki.
- Dane o bezpieczeństwie u osób z chorobami nerek są ograniczone.
Źródła
- Kreider RB i wsp. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:18. PMID: 28615996. doi: 10.1186/s12970-017-0173-z
- Lanhers C i wsp. Creatine Supplementation and Lower Limb Strength Performance: A Systematic Review and Meta-Analyses. Sports Med. 2015;45(9):1285-1294. PMID: 25946994. doi: 10.1007/s40279-015-0337-4
- Lanhers C i wsp. Creatine Supplementation and Upper Limb Strength Performance: A Systematic Review and Meta-Analysis. Sports Med. 2017;47(1):163-173. PMID: 27328852. doi: 10.1007/s40279-016-0571-4
- Chilibeck PD i wsp. Effect of creatine supplementation during resistance training on lean tissue mass and muscular strength in older adults: a meta-analysis. Open Access J Sports Med. 2017;8:213-226. PMID: 29138605. doi: 10.2147/OAJSM.S123529
- Antonio J i wsp. Common questions and misconceptions about creatine supplementation: what does the scientific evidence really show?. J Int Soc Sports Nutr. 2021;18(1):13. PMID: 33557850. doi: 10.1186/s12970-021-00412-w
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Decyzje o diagnostyce i leczeniu podejmuje się indywidualnie, po rozmowie i – w razie potrzeby – badaniu. Fragmenty oznaczone jako „Co pokazują badania i wytyczne” opisują wyniki publikacji naukowych, a „Moje podejście” – moją praktykę i opinię. Jak powstają materiały.
