W skrócie
- WHO zaleca dorosłym 150–300 minut umiarkowanej lub 75–150 minut intensywnej aktywności tygodniowo oraz ćwiczenia wzmacniające co najmniej 2 razy w tygodniu.
- Każda ilość ruchu jest lepsza niż żadna – nie trzeba od razu spełniać pełnych zaleceń.
- Większość zdrowych osób może zacząć od aktywności o niskiej lub umiarkowanej intensywności bez wcześniejszych badań.
- Konsultacja lekarska przed startem ma sens m.in. przy chorobach serca, metabolicznych lub nerek oraz przy niepokojących objawach.
- Trening siłowy i codzienna liczba kroków wiążą się w badaniach z mniejszą śmiertelnością.
Sama byłam osobą, dla której ruch był obcy. Wiem, że najtrudniejszy bywa początek: nie wiadomo, od czego zacząć, ile trenować i czy to bezpieczne. Poniżej to, co mówią na ten temat wytyczne i badania.
Ile ruchu potrzebujemy
Co pokazują badania i wytyczne
Wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia z 2020 roku zalecają dorosłym 150–300 minut aktywności o umiarkowanej intensywności lub 75–150 minut o wysokiej intensywności tygodniowo, a także ćwiczenia wzmacniające główne grupy mięśni co najmniej 2 dni w tygodniu. Podkreślają też, że ograniczanie czasu siedzenia przynosi korzyści i że niewielka ilość aktywności jest lepsza niż żadna. [1]
Czy przed startem trzeba się badać
Co pokazują badania i wytyczne
Zalecenia American College of Sports Medicine z 2015 roku opierają kwalifikację do aktywności na trzech pytaniach: czy ktoś jest obecnie aktywny, czy ma rozpoznaną chorobę sercowo-naczyniową, metaboliczną lub nerek oraz czy ma objawy mogące sugerować te choroby. Osoby bez chorób i objawów mogą zwykle rozpocząć aktywność o niskiej lub umiarkowanej intensywności bez konsultacji lekarskiej i stopniowo ją zwiększać. [2]
Siła i kroki
Co pokazują badania i wytyczne
W metaanalizie badań obserwacyjnych ćwiczenia wzmacniające mięśnie przez ok. 30–60 minut tygodniowo wiązały się z niższym ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny, chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów. [3]
Metaanaliza 15 kohort wykazała, że większa dzienna liczba kroków wiązała się z mniejszą śmiertelnością, przy czym korzyść stabilizowała się ok. 6–8 tys. kroków u osób po 60. roku życia i ok. 8–10 tys. u młodszych. [4]
Moje podejście
Na konsultacji ustalamy, od jakiego poziomu zaczynasz, jakie masz choroby, urazy i ograniczenia, czego się obawiasz i co lubisz. Na tej podstawie podpowiadam ogólne ramy planu: jaki rodzaj aktywności, jak często i jak bezpiecznie zwiększać obciążenia, a w razie potrzeby kieruję do sprawdzonego trenera lub fizjoterapeuty.
Moja zasada na start: zacznij od tego, co jesteś w stanie robić regularnie, a dopiero potem dokładaj intensywność.
Kiedy skonsultować się z lekarzem przed startem
- ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca lub omdlenia przy wysiłku
- rozpoznana choroba serca, cukrzyca, choroba nerek
- ból stawów lub kręgosłupa, który ogranicza codzienne funkcjonowanie
- powrót do aktywności po urazie, operacji lub ciąży
Ograniczenia danych
- Dane o śmiertelności pochodzą z badań obserwacyjnych – osoby aktywne mogą różnić się od nieaktywnych także pod innymi względami.
- Zalecenia WHO są ogólnopopulacyjne i wymagają dopasowania do konkretnej osoby.
Źródła
- Bull FC i wsp. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med. 2020;54(24):1451-1462. PMID: 33239350. doi: 10.1136/bjsports-2020-102955
- Riebe D i wsp. Updating ACSM’s Recommendations for Exercise Preparticipation Health Screening. Med Sci Sports Exerc. 2015;47(11):2473-9. PMID: 26473759. doi: 10.1249/MSS.0000000000000664
- Momma H i wsp. Muscle-strengthening activities are associated with lower risk and mortality in major non-communicable diseases: a systematic review and meta-analysis of cohort studies. Br J Sports Med. 2022;56(13):755-763. PMID: 35228201. doi: 10.1136/bjsports-2021-105061
- Paluch AE i wsp. Daily steps and all-cause mortality: a meta-analysis of 15 international cohorts. Lancet Public Health. 2022;7(3):e219-e228. PMID: 35247352. doi: 10.1016/S2468-2667(21)00302-9
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Decyzje o diagnostyce i leczeniu podejmuje się indywidualnie, po rozmowie i – w razie potrzeby – badaniu. Fragmenty oznaczone jako „Co pokazują badania i wytyczne” opisują wyniki publikacji naukowych, a „Moje podejście” – moją praktykę i opinię. Jak powstają materiały.
